Sầu riêng ngày càng được nhiều bà con đầu tư theo hướng sản xuất hàng hóa, trong đó có những vùng đã hướng đến các thị trường xuất khẩu. Vì vậy, bên cạnh năng suất, việc giữ chất lượng trái, đảm bảo an toàn và có thông tin rõ ràng về quá trình chăm sóc cũng ngày càng được quan tâm.
Với những vườn sản xuất theo tiêu chuẩn, bà con nên bắt đầu quản lý ngay từ đầu vụ. Từ chăm sóc cây, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến ghi chép các công việc trong vườn đều được thực hiện và theo dõi từng bước.
Làm tốt từ đầu sẽ giúp bà con chủ động hơn trong cả vụ, cây khỏe, dễ chăm sóc và sản phẩm cũng thuận lợi hơn khi đưa vào các chuỗi liên kết, tiêu thụ.
Mỗi giai đoạn cây sầu riêng cần cách chăm sóc khác nhau
Sau thu hoạch, cây sầu riêng cần thời gian để phục hồi và phát triển cơi đọt mới. Giai đoạn này, bà con nên chú ý đến bộ rễ, bộ lá và sức khỏe của cây, giúp cây lấy lại sức sau thời gian mang trái.
Khi cây bước vào giai đoạn chuẩn bị ra hoa, cách chăm sóc cũng cần được điều chỉnh phù hợp. Đến lúc đậu trái và nuôi trái, bà con tiếp tục theo dõi sức cây, số lượng trái và tình trạng sinh trưởng để có cách chăm sóc phù hợp.
Vì vậy, chăm sầu riêng không nên chỉ tập trung vào thời điểm cây đã có trái. Nếu cây chưa phục hồi tốt từ đầu vụ, đến giai đoạn nuôi trái mới tăng cường phân bón cũng khó bù lại phần dinh dưỡng cây đã thiếu trước đó.
Chăm sóc theo từng giai đoạn sẽ giúp cây phát triển cân đối, duy trì sức khỏe tốt trong suốt vụ và có điều kiện chuẩn bị tốt hơn cho vụ tiếp theo.
Chú ý từ giống, phân bón đến thuốc sử dụng
Sản xuất theo tiêu chuẩn bắt đầu từ những vật tư được đưa vào vườn. Vì vậy, ngay từ đầu vụ, bà con nên chú ý lựa chọn giống, phân bón và các sản phẩm sử dụng trong chăm sóc cây có nguồn gốc, thông tin rõ ràng.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cần lựa chọn đúng loại phù hợp với cây trồng và đối tượng cần phòng trừ, sử dụng đúng liều lượng theo hướng dẫn. Thời gian cách ly cũng cần được tuân thủ đầy đủ, đặc biệt trong giai đoạn gần thu hoạch.
Bà con cũng không nên tự ý tăng liều hoặc sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc với mong muốn cây nhanh khỏi bệnh hay trái phát triển nhanh. Việc chăm sóc cần dựa trên tình trạng thực tế của vườn và nhu cầu của cây ở từng giai đoạn.
Dùng đúng, dùng đủ và đúng thời điểm sẽ giúp cây phát triển ổn định hơn, đồng thời thuận lợi cho việc kiểm soát chất lượng nông sản về sau.
Ghi chép lại quá trình chăm sóc
Với những vườn sản xuất hàng hóa, bà con nên tập thói quen ghi lại những công việc chính đã thực hiện trong vườn. Đây là việc không quá phức tạp nhưng sẽ giúp theo dõi quá trình chăm sóc cây rõ ràng hơn.
Có thể ghi ngày bón phân, loại phân đã sử dụng, thời điểm xử lý sâu bệnh, tên thuốc, việc tưới nước hoặc ngày thu hoạch. Không cần ghi quá nhiều thông tin, chỉ cần đầy đủ, rõ ràng và có thể xem lại khi cần.
Qua những ghi chép này, bà con có thể biết được cây đã được chăm sóc như thế nào trong suốt vụ. Khi cây có biểu hiện bất thường hoặc cần điều chỉnh cách chăm sóc, việc xem lại lịch sử sử dụng phân, thuốc và các công việc trong vườn cũng thuận tiện hơn.
Đối với những vùng sản xuất tham gia chuỗi liên kết, ghi chép còn giúp theo dõi quá trình sản xuất và phục vụ truy xuất nguồn gốc khi thị trường hoặc đơn vị thu mua có yêu cầu về hồ sơ vùng trồng.
Vì vậy, bà con có thể bắt đầu từ một cuốn sổ đơn giản hoặc biểu mẫu dễ sử dụng, ghi đều từ đầu vụ để hình thành thói quen quản lý vườn.
Thường xuyên kiểm tra sâu bệnh
Bà con nên kiểm tra vườn thường xuyên, thay vì chờ đến khi sâu bệnh phát triển nhiều mới xử lý. Khi đi thăm vườn, có thể chú ý những thay đổi bất thường trên lá, cành, hoa và trái để phát hiện sớm.
Nếu phát hiện vấn đề từ đầu, bà con sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn cách xử lý phù hợp. Điều này cũng giúp hạn chế việc sử dụng thuốc quá nhiều hoặc phun khi chưa thật sự cần thiết.
Với những vườn sản xuất theo tiêu chuẩn, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần được thực hiện đúng hướng dẫn và có ghi chép đầy đủ. Đặc biệt, khi vườn bước vào giai đoạn gần thu hoạch, bà con cần chú ý thời gian cách ly và thời điểm sử dụng thuốc để đảm bảo chất lượng trái khi thu hoạch.
Thăm vườn thường xuyên, phát hiện sớm và xử lý đúng cách sẽ giúp bà con quản lý sâu bệnh chủ động hơn trong suốt vụ.
Đất và bộ rễ cũng cần được chăm sóc
Cây sầu riêng muốn phát triển tốt không thể chỉ dựa vào phân bón. Đất, nước và bộ rễ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Nếu đất bị úng nước, quá chặt hoặc bộ rễ bị tổn thương, cây có thể sinh trưởng kém dù bà con vẫn bón phân đầy đủ. Vì vậy, trong quá trình chăm sóc, cần thường xuyên theo dõi độ ẩm đất, khả năng thoát nước và tình trạng bộ rễ.
Vào mùa mưa, bà con nên chú ý những khu vực dễ đọng nước và chủ động thoát nước khi cần. Mùa khô, cần duy trì độ ẩm phù hợp, tránh để đất quá khô trong thời gian dài.
Đất thông thoáng, rễ khỏe sẽ giúp cây hấp thu và sử dụng dinh dưỡng tốt hơn, từ đó có điều kiện sinh trưởng ổn định trong suốt vụ.
Không nên bỏ qua việc quản lý trái
Khi cây bắt đầu đậu trái, bà con nên theo dõi số lượng trái và tình trạng của cây để có cách chăm sóc phù hợp. Mỗi cây có sức mang trái khác nhau, vì vậy không nên cố giữ quá nhiều trái khi cây chưa đủ sức.
Trong giai đoạn nuôi trái, cây vừa cần dinh dưỡng để phát triển trái, vừa phải duy trì bộ lá và bộ rễ. Chăm sóc cân đối sẽ giúp cây giữ được sức trong suốt thời gian mang trái.
Việc bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh cũng cần thực hiện đúng thời điểm, dựa trên tình trạng thực tế của vườn. Mục tiêu là giúp cây nuôi trái ổn định, chứ không phải cứ tăng lượng phân thì trái sẽ lớn nhanh hơn.
Theo dõi cây thường xuyên và điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp sẽ giúp bà con chủ động hơn trong giai đoạn nuôi trái.
Quản lý từ đầu vụ giúp giảm áp lực cuối vụ
Một vườn được chăm sóc và ghi chép đầy đủ từ đầu vụ sẽ thuận lợi hơn khi bước vào giai đoạn thu hoạch. Bà con có thể xem lại quá trình sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thời điểm xử lý và thời gian cách ly của từng loại vật tư.
Những thông tin này đặc biệt cần thiết khi sầu riêng được đưa vào chuỗi liên kết hoặc tiêu thụ tại những thị trường có yêu cầu rõ về nguồn gốc và quá trình sản xuất.
Nếu chỉ đến gần ngày thu hoạch mới bắt đầu kiểm tra lại hồ sơ và quá trình chăm sóc, bà con sẽ khó có thời gian để điều chỉnh những vấn đề còn thiếu.
Vì vậy, quản lý ngay từ đầu vụ giúp bà con chủ động hơn trong suốt quá trình sản xuất, từ chăm sóc cây đến thu hoạch và đưa sản phẩm vào chuỗi tiêu thụ.
Sản xuất theo tiêu chuẩn bắt đầu từ những việc nhỏ
Thực tế, sản xuất sầu riêng theo tiêu chuẩn không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc quá phức tạp. Bà con có thể bắt đầu từ những việc quen thuộc như lựa chọn vật tư có nguồn gốc rõ ràng, chăm sóc cây theo từng giai đoạn, thường xuyên kiểm tra vườn và ghi chép lại quá trình sản xuất.
Khi từng hộ cùng duy trì những cách làm này, việc xây dựng vùng nguyên liệu cũng thuận lợi hơn. HTX và doanh nghiệp có thể theo dõi quá trình sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối tiêu thụ phù hợp với yêu cầu của thị trường.
Điều quan trọng là làm đúng, ghi chép đầy đủ và duy trì đều qua từng vụ. Khi những việc này trở thành thói quen, sản xuất theo tiêu chuẩn sẽ không còn là một phần việc riêng mà dần trở thành cách quản lý và chăm sóc vườn hằng ngày.
Kết luận
Sản xuất sầu riêng theo tiêu chuẩn cần được thực hiện ngay từ đầu vụ, thay vì chờ đến khi thu hoạch mới kiểm tra. Từ chăm sóc cây, quản lý đất và nước, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến ghi chép quá trình sản xuất đều cần được thực hiện và theo dõi đầy đủ.
Làm tốt từng bước trong suốt vụ sẽ giúp cây phát triển ổn định hơn, bà con cũng dễ theo dõi và điều chỉnh cách chăm sóc khi cần. Khi sản phẩm tham gia chuỗi liên kết, những thông tin này cũng giúp quá trình kiểm tra, truy xuất nguồn gốc thuận lợi hơn.
Về lâu dài, duy trì cách làm này qua từng vụ sẽ góp phần xây dựng vùng sầu riêng có chất lượng ổn định, nguồn gốc rõ ràng và phù hợp hơn với yêu cầu của thị trường.